كروسينسكى ( مترجم : مهراب اميرى )
281
ده سفرنامه ( فارسى )
دقيقه جغرافيايى قرار گرفته و محوطهاى بين چهار و نيم تا پنج مايل را دربر گرفته است به گمان من مىتوان اطراف حصار شهر را سواره به مدت يك ساعت و نيم طى نمود . تهران داراى شش دروازه است كه همه را با آجر ساخته و ديوارهاى مدخل اين دروازهها را با تصويرى از انواع جانوران مانند پلنگ و غيره با كاشىهاى الوان نقاشى كردهاند . سردر و سقف اين دروازهها بلند و گنبدىشكل و به مراتب بهتر از انواع مشابهى بود كه تاكنون در ايران ديده بودم . از شمال به غرب شهر ، چند برج بهطور جداگانه ديده مىشود . ما دو واحد توپخانه در تهران مشاهده كردهايم ، كه ظاهرا يك واحد خمپارهانداز و ديگرى شامل يك واحد توپخانه سنگين بود . خندق اطراف شهر در چند نقطه ريزش نموده كه ديوارهاى آن را با آجر مرمت نمودند شهر ، تقريبا به اندازه شيراز است ولى عمارات و ساختمانهاى بزرگى در آن ديده نمىشود ظاهرا تمام ساختمانهاى آن خشتى است كار ساختمان مسجد بزرگ و اصلى شهر به نام « مسجد شاه » هنوز به پايان نرسيده است غير از اين مسجد شش مسجد كوچكتر ، و سه يا چهار مدرسه و بطورى كه گفته مىشود در حدود يكصد و پنجاه كاروانسرا و يكصد و پنجاه حمام عمومى وجود دارد . شهر داراى دو ميدان است كه يكى در شهر ، و ديگرى در ارك ! ارك يك كاخ مربع شكل مستحكمى است كه تمام عمارات شاهى در آن قرار دارد و اطراف آن با يك حصار و يك خندق محصور شده و دو دروازه آن را به ديگر نقاط شهر مرتبط مىنمايد . حرم حرم شامل عمارات و حجرات متعددى است كه محل سكونت خانمها مىباشد تمام افسران و كارگذاران حرم از قبيل فراش ،